RECENZJA: „How to Be Enough. Wyłącz samokrytykę, ogranicz perfekcjonizm i żyj w zgodzie ze sobą” Ellen Hendriksen

Najlepiej opowiadać szerszej publiczności o problemie, z którym sami się zmagamy. Tą prawdą kierowała się dr Ellen Hendriksen podczas pisania książki „How to Be Enough. Wyłącz samokrytykę, ogranicz perfekcjonizm i żyj w zgodzie ze sobą”, mówiącej o konsekwencjach szeroko pojętego perfekcjonizmu.

Autorka postanowiła zmienić także własne nawyki poprzez zagłębienie się w naukowe badania nad tym tematem i, w efekcie, pomóc rzeszy czytelników mierzących się dzień w dzień z tymi samymi trudnościami. Jednak jakie właściwie problemy niesie ze sobą perfekcjonizm, definiowany jako „dążenie do osiągnięcia doskonałości w czymś”, co dla wielu osób byłoby spełnieniem marzeń o sukcesie? Przede wszystkim ogromne koszty psychiczne, samotność, rozpad relacji, zaniedbywanie różnych płaszczyzn życia, zwiększone ryzyko zachorowalności wynikające ze stresu oraz podatność na uzależnienia.

Oczywiście, w pewnym sensie rzeczywistość jest dostosowana pod „nadmiernie produktywne” jednostki, zawsze dające radę, będące ostoją dla rodziny czy współpracowników, gdy absolutnie wszystko inne się rozpada. Niestety, co widać w szerszej perspektywie, bycie perfekcjonistą wiąże się z ogromnymi wyrzeczeniami, prowadzącymi często do poczucia bezsensu. Dążenie za wszelką cenę do osiągnięcia jak najwyższych rezultatów to niekończąca się walka z wiatrakami, w której nie ma się szans wygrać. Bez względu na zewnętrzne sukcesy perfekcjonista zawsze będzie się czuł nieusatysfakcjonowany, a w konsekwencji zmuszony do jeszcze większego nadwyrężania swoich możliwości. Perfekcjonizm to nie tylko bardzo wysokie standardy, a ciągłe poczucie, że robimy za mało – niezależnie od tego, gdzie położona jest poprzeczka.

Autorka rozprawia się także z kilkoma powszechnymi mitami dotyczącymi produktywności. Najbardziej dobitnie widać to na przykładzie kwestii prokrastynacji, kojarzonej z osobami bez konkretnych planów na wykonanie danego zadania, mierzącymi raczej w średnie noty, czekającymi do deadline’ów na odesłanie gotowego projektu. Okazuje się jednak, że zjawisko to równie często dotyka perfekcjonistów, doprowadzając ich do ogromnych wyrzutów sumienia i zadręczania się negatywnymi myślami. Wynika to z faktu, iż czasem lepsze wydaje im się niewykonanie pracy w ogóle niż „tylko dobrze”.

Oczywiście, jak w każdej tego typu publikacji, nie mogło zabraknąć tematu relacji międzyludzkich, będących przecież podstawą życia społecznego. Niestety perfekcjoniści w większości przypadków przenoszą swoje oczekiwania także na otoczenie, co raczej nie przysparza im popularności. Należy jednak pamiętać, że za każdym bolesnym komentarzem takich osób skierowanym w naszą stronę stoi kilkanaście, które perfekcjonista powtarza sobie na co dzień – jego „wewnętrzny krytyk” jest niezwykle rozwinięty i kwestionuje praktycznie każdą osiągniętą rzecz. Być może dzięki tej perspektywie czytelnicy będą mieli szansę zobaczyć otaczające ich osoby w nowym świetle.

Naturalnie, jako terapeutka, dr Ellen Hendriksen dzieli się również historiami pacjentów, z którymi miała szansę pracować nad tym tematem. Przywołując te opowieści, podkreśla niezwykłą wagę autentyczności, tak trudnej do wypracowania u perfekcjonistów, a premiowanej w stosunkach międzyludzkich. Niestety jej pacjentom wielokrotnie brakowało impulsu do pokazania się ludziom od tej prawdziwszej, pełnej niedoskonałości, strony, co ostatecznie wiodło ich do samotności. Nietrudno jest sprawić, by jeden aspekt życia stał się najważniejszy, a w konsekwencji reszta zaniedbana, na co perfekcjoniści są szczególnie narażeni.

Ogółem “How to be enough. Wyłącz samokrytykę, ogranicz perfekcjonizm i żyj w zgodzie ze sobą” autorstwa Ellen Hendriksen to przyjemna publikacja rozwojowa, napisana w lekki sposób. Być może nie będzie uniwersalnym wyborem czytelników, ale z pewnością przysłuży się konkretnej grupie osób, rozpoznających u siebie powyżej opisane symptomy perfekcjonizmu. Szukających wiedzy nauczy ustanawiania marginesu błędu i pozwalania na drobne potknięcia, będące częścią egzystencji.

Krystyna Kapelewska – miłośniczka wszelkiej literatury. W kreatywny sposób próbuje łączyć swój ścisły umysł z pasją do języka polskiego.